Treść zadania

Szukam i potrzebuje kluczu odpowiedzi do tego otóż wypracowania: Człowiek w czasach zagłady. Jaki obraz człowieka i cywilizacji europejskiej kreuje Tadeusz Borowski w swych opowiadaniach? Odpowiedz na pytanie, korzystając z zamieszczonych tekstów i swojej wiedzy o utworach pisarza.



U nas w Auschwitzu
Witek losowi się nie dał. Na Pawiaku był oddziałowym czy kąpielowym — taki pipel
od Kronszmidta, który wespół z pewnym Ukraińcem na każdej wachcie katował Żydów. [...]
Zachłannie słucham historii więzień nikomu nie znanych, prowincjonalnych, Małkini, Suwałk, Radomia, Puław, Lublina — potwornie rozwiniętej techniki męczenia człowieka i uwierzyć nie mogę, żeby wyskoczyła ona z głowy ludzkiej nagle, jak Minerwa z głowy Jowisza. Nie mogę zrozumieć tego nagłego zachłyśnięcia się mordem, tego wylewu zapomnianego na pozór atawizmu. [...] I w tym wylewie atawizmu stoi człowiek z innego świata, człowiek, który konspiruje po to, aby nie było konszachtów między ludźmi, człowiek, który kradnie, aby nie było łupiestw na ziemi, człowiek, który zabija, aby nie mordowano ludzi. Więc Witek był z tego innego świata i był piplem Kronszmidta, najgorszego kata
z Pawiaka. [...]
Patrz, w jakim oryginalnym świecie żyjemy: jak mało jest w Europie ludzi, którzy nie zabili człowieka! I jak mało jest ludzi, których by. inni ludzie nie pragnęli zamordować!




Dzień na Harmenzach
- Prawda - rzekł głucho. - A drugiego syna powiesiłem w Poznaniu, ale nie za ręce, tylko za szyję ,
bo ukradł chleb.
- Bydlę ! - wybuchnąłem.
Ale Beker, starszy, siwawy Żyd, skłonny nieco do melancholii, był już spokojny i opanowany.
Popatrzył na mnie z góry, prawie z pogardą .
- Jak długo siedzisz w obozie?
- O... parę miesięcy.
- Wiesz, Tadeusz, bardzo cię lubię - rzekł niespodziewanie - ale ty głodu to tak naprawdę nie zaznałeś , co?
- Zależy, co to jest głód.
- Głód jest wtedy prawdziwy, gdy człowiek patrzy na drugiego człowieka jako na obiekt
do zjedzenia. Ja już miałem taki głód. [...] Człowieku, u nas ludzie żywcem chcieli się zjadać !
I co, miałem nie zabijać kucharzy, co za masło kupowali wódkę , a za chleb papierosy? Mój syn kradł,
to go też zabiłem. Ja jestem tragarz, to znam życie.
Przyglądałem mu s ę ciekawie, jak nowemu człowiekowi. [...]
A wiesz, Beker, powiem ci co ś na odchodnym: dziś będzie na lagrze wybiórka. Mam nadzieję,
że razem ze swoimi wrzodami pójdziesz do komina. [...] - Uśmiecham się złośliwie, rad z pomysłu,
i odchodzę , nucąc modne tango, zwane „krematoryjnym”.






U nas w Auschwitzu
[...] Obóz rozbuduje się, aż się oprze naelektryzowanym drutem o Wisłę, zamieszka go trzysta tysięcy ludzi w pasiakach, będzie się zwał Verbrecher-Stadt – „Miasto Przestępców”. Nie, ludzi nie zabraknie. Spalą się Żydzi, spalę się Rosjanie, przyjdą ludzie z Zachodu i Południa, z kontynentu
i wysp. [...] Pracujemy pod ziemią i na ziemi, pod dachem i na deszczu, przy łopacie, lorze, kilofie
i łomie. Nosimy wory z cementem, układamy cegły, tory kolejowe, grodzimy grunta, depczemy ziemię... Zakładamy podwaliny jakiejś nowej, potwornej cywilizacji. Teraz dopiero poznałem cenę starożytności. Jaką potworną zbrodnią są piramidy egipskie, świątynie i greckie posągi! Ile krwi musiało spłynąć
na rzymskie drogi, wały graniczne i budowle miasta! Ta starożytność, która była olbrzymim koncentracyjnym obozem, gdzie niewolnikowi wypalano znak własności na czole i krzyżowano za ucieczkę. Ta starożytność, która była wielką zmową ludzi wolnych przeciw niewolnikom!
Pamiętasz, jak lubiłem Platona. Dziś wiem, że kłamał. Bo w rzeczach ziemskich nie odbija się ideał, ale leży ciężka, krwawa praca człowieka. To myśmy budowali piramidy, rwali marmur na świątynie
i kamienie na drogi imperialne, to myśmy wiosłowali na galerach i ciągnęli sochy, a oni pisali dialogi
i dramaty, usprawiedliwiali ojczyznami swoje intrygi, walczyli o granice i demokracje. Myśmy byli brudni
i umierali naprawdę. Oni byli estetyczni i dyskutowali na niby.