Treść zadania

Między życiem a śmiercią – spotkanie Odyseusza z duszą Achillesa. Dokonaj analizy podanego fragmentu Odysei Homera i określ, jaki stosunek wobec życia i śmierci prezentują obaj rozmówcy.

ODYSEJA
Pieśń jedenasta. Rozmowa z duszą Achillesa

[…] Pomknęła ku nam dusza Pelida Achilla,
Za nią dusza Patrokla z Antilocha duszą,
Wreszcie Ajas1, co kształtem i olbrzymia tuszą
Wszystkie gasił Danaje – Achilla nie liczę.
Owóż duch Eakidy2 od razu oblicze
Poznał moje i taką powitał mię mową:
– Laertiado Odysie! O zuchwała głowo!
Na jakiż czyn się zrywasz, większy niźli wszystko,
Coś zrobił! Po co wszedłeś w to zmarłych siedlisko,
Gdzie z ludzi tylko cienie mdławe i bezwiedne?
Tak mówił, jam mu słowo posłał odpowiednie:
– O Achillu! Ty chwało i ozdobo nasza!
Przyszedłem tutaj gwoli wieszcza Tejrezjasza,
By wróżył, czy rodzinną Itakę zobaczę!
Dotąd bowiem wciąż życie pędziłem tułacze,
I noga nie postawszy w Achai ni w domu.
Lecz z twym szczęściem, Achillu, czy można się komu
Równać z nas? Jak bóg czczony byłeś ty na ziemi,
A dziś, będąc w Hadesie, trzęsiesz umarłemi;
Przeto nie masz ty czego na swój zgon narzekać. –
Rzekłem; on z odpowiedzią nie dał na się czekać:
– Odysie! Ty chcesz w śmierci znaleźć mi pociechę?
Wolałbym do dzierżawcy iść pod biedną strzechę.
Na parobka, i w roli grzebać z ciężkim znojem,
Niż tu panować nad tym cieniów marnych rojem!
Lecz mów mi, co słyszałeś o grackim mym synie3:
W domu – ż siedzi, czy w boje chodzi, męstwem słynie?
Toż mów, jakie o wielkim Peleju4 masz wieści?
Czy Mirmidony5 zawsze chowają go w części?
Czy Hellada i Ftyja6 czci mu swej uwleka,
Że stary, a na ręce i nogi kaleka?
O, czemuż ja nie taki, jak niegdyś bywało,
Gdym żył i na trojańskim polu błyszczał chwałą,
I w obronie Achajów wycinał narody!
Obym na jedną chwilę znów silny i młody
Stał się i naraz w domu zjawił się rodzica!
Starłaby tych zuchwalców synowska prawica,
Którzy śmieli królewskiej uwłaczać mu cześci! –
Tak Achilles. Jam na to: – Żadnej, żadnej wieści
Nie miałem o Peleju […].


Homer, Odyseja, oprac. T. Sinko, Wrocław 1965, s. 183–184.


1 Ajas – syn Telamona
2 Eakidy – Achillesa, wnuka Eaka
3 Synie – Neptolemie
4 Peleju – ojcu Achillesa
5 Mirmidony – poddani Peleusa
6 Hellada i Ftyja – miejscowości w Tesalii



PLAN WYPOWIEDZI:

I. Rozpoznanie wstępne 0–5 p.
II. Analiza fragmentu
a) Okoliczności spotkania 0–3 p.
b) Temat rozmowy 0–6 p.
c) Relacje między rozmówcami 0–3 p.
III. Bohaterowie wobec życia i śmierci 0–4 p.
a) Achilles
b) Odyseusz
IV. Wnioski 0–4 p