Treść zadania

Josif Brodski-Przemowienie z okazji otrzymania nagrody nobla

(1) Rozpowszechniło się ostatnio twierdzenie, że pisarz, zwłaszcza poeta, powinien w swoich utworach używać jezyka ulicy, jezyka tłumu. Pomimo wszelkich pozorów demokratyczności i oczywistych praktycznych korzyści wypływających stąd dla pisarza, twierdzenie jest to absurdalne i stanowi próbę podporzadkowania sztuki- w tym przypadku literatury-historii. Jedynue zdecydowali, ze"sapiens" powinien zatrzymac sie w rozwoju, literatura powinna mowic jezykiem mas. W przeciwnym razie masy winny mowicjezykiem literatury. Kazdy nowy fakt artystyczny uściśla dla czlowieka jego realnosc etyczna. Bowiem estetyka jest matka etyki, pojecia 'dobrze' i 'zle' - to pojecia w puerwszym rzedzie stetyczne, poprzedzajace kategorii 'dobra' i 'zla'. W etyce nie 'wszystko jest dozwolone' wlasnie dlatego ze w estetyce nie 'wszystko jesr dozwolone' - ilosc kolorow w widmie jest porzeciez ograniczona. Nierozumne niemowle z placzem odtracajace nieznajomego, albo przeciwnie, lgnace doń, odtraca go albo lgnie do niego dokonujac instyktownie wyboru estetycznego a nie moralnego.
(2) Estetyczny wybor jest indywidulany i przezycie estetyczne zawsze pozostaje przezyciem osobistym. Kazdy nowy fakt artystyczny czyni czlowieka przezywajacego osobą jeszcze bardziej prywatną i ten prywatny charakter, przybierajacy niekiedy formę literackiego (albo innego) smaku, juz sam w sobie moze sie okazac jesli nie gwarancją to przynajmniej formą obrony przed zniewoleniem. Gdyż czlowiek obdarzony smakiem w szczegolnosci literackim jest mniej podatny na powtórki i rytmiczne zaklęcia włsciwie kazdej politycznej demagogii. Rzecz nie w tym ze cnota nie gwarantuje tworzenia arcydzieł, ile w tym, że zło, zwłaszacza polityczne jest zawsez fatalnym stylistą. Im bogatsze jest estetyczne doswiadczenie jednostki tym wyrazistszy jest gust, tym ostrzejszy jej krolewski wybor, tym bardziej jest wolna, choc moze nie szczesliwsza.

Potęga smaku (Zbigniew Herbert)

To wcale nie wymagało wielkiego charakteru
nasza odmowa niezgoda i upór
mieliśmy odrobinę koniecznej odwagi
lecz w gruncie rzeczy była to sprawa smaku
Tak smaku
w którym są włókna duszy i chrząstki sumienia

Kto wie gdyby nas lepiej i piękniej kuszono
słano kobiety różowe płaskie jak opłatek
lub fantastyczne twory z obrazów Hieronima Boscha
lecz piekło w tym czasie było jakie
mokry dół zaułek morderców barak
nazwany pałacem sprawiedliwości
samogonny Mefisto w leninowskiej kurtce
posyłał w teren wnuczęta Aurory
chłopców o twarzach ziemniaczanych
bardzo brzydkie dziewczyny o czerwonych rękach

Zaiste ich retoryka była aż nazbyt parciana
(Marek Tulliusz obracał się w grobie)
łańcuchy tautologii parę pojęć jak cepy
dialektyka oprawców żadnej dyskryminacji w rozumowaniu
składnia pozbawiona urody koniunktiwu

Tak więc estetyka może być pomocna w życiu
nie należy zaniedbywać nauki o pięknie

Zanim zgłosimy akces trzeba pilnie badać
kształt architektury rytm bębnów i piszczałek
kolory oficjalne nikczemny rytuał pogrzebów

Nasze oczy i uszy odmówiły posłuchu
książęta naszych zmysłów wybrały dumne wygnanie

To wcale nie wymagało wielkiego charakteru
mieliśmy odrobinę niezbędnej odwagi
lecz w gruncie rzeczy była to sprawa smaku
Tak smaku
który każe wyjść skrzywić się wycedzić szyderstwo
choćby za to miał spaść bezcenny kapitel ciała
głowa

1. Znajdz w tekscie J.Brodskiego dwa zdania, będace tezą jego przemówienia. wypisz je.
2.Wypisz z wiersza Z.Herberta cytaty wspołbrzmiące z tezą J.Brodskiego.3. Na podstawie akapitu 2. wypowiedzi J.Brodskiego odpowiedz 2-3 zdaniami co jest formą obrony przed zniewoleniem.
4.Jaka zaleznosc miedzy wolnoscia jednostki a sztuką w sytuacji politycznego 'zniewolenia umyslu' widzi Brodski? odp w 2 zdaniach.
5. Z wiersza herberta wypisz w punktach 4 okreslenia brzydoty rzeczywistosci
6. Jak rozumiesz okreslenie 'skladnia pozbawiona urody komunikatywu'?
7.Do jakiej rzeczywistosci politycznej odnosi sie Potega smaku? Jkaie wartosci poeta przedstawia w tej rzeczywistosci?
8. Dlaczego zdaniem Brodskiego artysta nie moze poslugiwac sie jezykiem mas?
Jak okresla ten jezyk herbert?przytocz stosowny fragment wiersza.