Treść zadania

Na czym polega wyjątkowość mowy ludzkiej? Omów zagadnienie, odwołując się do
przytoczonego fragmentu, wybranego tekstu kultury i własnych doświadczeń
komunikacyjnych.
Ptaszki ćwierkają, krowy ryczą, pszczoły tańczą, wieloryby śpiewają i nawet niektóre
rośliny porozumiewają się pomiędzy sobą językiem chemicznym. A człowiek? Człowiek
mówi. Owa ludzka mowa jest jednak – w przekonaniu wielu uczonych – czymś niezwykłym,
jakościowo zupełnie odmiennym od wszelkich innych form komunikacji powszechnych
w świecie żywych istot. Choć w niewielu kwestiach dotyczących ludzkiego języka (bądź
języków) panuje wśród badaczy zgoda, niektóre z tych różnic są oczywiste i znamienne.
Podczas gdy inne gatunki posługują się ograniczoną i niezmienną z pokolenia na pokolenie
liczbą sygnałów o ustalonej modalności (dźwięki, gesty, zapachy), ludzki język nie tylko
wykazuje niebywałe bogactwo i różnorodność, lecz także może być zakodowany dźwiękowo
w mowie, wzrokowo w piśmie, w sposób wizualno-przestrzenny w języku migowym bądź
dotykowo w alfabecie Braille’a dla niewidomych.
W odróżnieniu od „języków” innych gatunków nasz system artykulacji charakteryzuje
się, między innymi, arbitralnością i kreacyjnością. Języki ludzkie posługują się symbolami
niemającymi (z wyjątkiem nielicznych wyrazów onomatopeicznych) żadnego naturalnego
związku z opisywanym przedmiotem czy czynnością, zaś kreacyjność oznacza, że
posługując się skończoną liczbą reguł jesteśmy w stanie tworzyć i rozumieć nieskończoną
liczbę nowych, oryginalnych wypowiedzi w opanowanym przez nas języku. Wszyscy
badacze zajmujący się refleksją nad fenomenem języka są też zgodni, że jest on
fundamentalnym atrybutem człowieczeństwa, darem, który sprawia, że życie nasze toczy się
jak gdyby w dwu odmiennych światach: w obszarze naturalnej, fizycznej rzeczywistości
i w wirtualnym świecie wykreowanym przez słowa.
Wybitny niemiecki chemik Wilhelm Ostwald, który działał także na rzecz stworzenia
języka międzynarodowego, uważał, że „język jest [po prostu] środkiem transportu – tak jak
pociąg przewozi towary z Lipska do Drezna, tak język przenosi myśli z jednego mózgu do
innego”. To efektowne porównanie nie wyczerpuje, niestety, całej złożoności funkcji języka.
Zdaniem najsłynniejszego żyjącego lingwisty Noama Chomsky’ego, komunikacyjne zadanie
języka ma jedynie drugorzędne, mniej istotne znaczenie – jest on przede wszystkim
instrumentem służącym myśleniu. Ma więc przede wszystkim charakter osobisty, zaś jego
społeczna funkcja jest wtórna