Treść zadania

Tekst źródłowy nr 1
My, Rady Stanu, szlachta i rycerstwo Królestwa Polskiego, narodów polskiego i litewskiego, niemniej z Rusi, Prus, Żmudzi, Mazowsza Inflant, tudzież ze wszystkich innych prowincji i ziem do tej Rzeczypospolitej należących, to sobie głównie niniejszym pismem
czyli dyplomem zastrzegamy, aby przyszły nasz książę i pan
świeżo przez nas obrany był obowiązany dać nam przywilej czyli pismo, przez które by niżej wyrażone artykuły zawierające w sobie pewne nasze prawa i prerogatywy zostały uznane i zatwierdzone, a to w sposób następujący: [...]
(l) Iż za żywota naszego my i potomkowie nasi królowie polscy [...] nie mamy mianować ani obierać, jakiego składać żadnym sposobem ani kształtem wymyślonym króla, na państwo sukcesora naszego sadzać
, a to dlatego, aby zawdy wiecznymi czasy po zejściu naszym i potomków naszych wolne obieranie zostawało wszem stanom koronnym; dla czego
i tytułu dziedzica używać nie mamy ani potomkowie nasi królowie polscy. [...]
(3) A w sprawach koronnych, które się dotykać będą osoby naszej i dostojeństwa naszego, poselstw do krajów cudzych wysyłanych i cudzych także poselstw słuchania i odprawowania, wojsk jakich albo żołnierzów zbierania albo przyjmowania, my i potomkowie nasi nic zaczynać i czynić
nie mamy bez rady rad koronnych obojga narodu, spraw sejmowi
należących w niczym nie naruszając [...].
(9) Sejm walny koronny we dwie lecie najdalej ma być składan, a gdzieby tego była pilna a gwałtowna potrzeba Rzeczypospolitej, tedy za radą
panów Rad obojga państwa jako czas i potrzeba Rzeczypospolitej przynosić będzie, powinni go składać będziem, a dłużej go dzierżeć nie mamy najdalej do sześciu niedziel. A przed takowymi sejmy w Polsce wedle zwyczaju, a w Litwie wedle statutu Wielkiego Księstwa Litewskiego sejmiki powiatowe być mają, jako w Kole i w Korczynie sejmik sławny bywa, także w Litwie i w Wołkowisku
główny sejmik być ma; na które sejmiki przez posły swe potrzeby przypadłe zwykłym obyczajem oznajmiać mają. [...]
(17) Osobliwie to warujemy, iż podatków ani poborów żadnych w imionach naszych królewskich i rad duchownych, także ceł nowych miast naszych w Polsce i Wielkim Księstwie Litewskim, i we wszystkich! ziemiach naszych do Korony należących składać i postanawiać nie mamy bez zwolenia wszech stanów na sejmie walnym; ani też monopola rzeczy tych, które z państw koronnych tak polskich jako litewskich pochodzą
, ustawiać i dopuszczać nie mamy. [...]
(21) A jeślibyśmy (czego Boże uchowaj) co przeciw prawom, wolnościom, artykułom, kondycjom wykroczyli albo czego nie wypełnili, tedy bywatele koronni obojga narodu od posłuszeństwa i wiary nam powinnej wolne czyniemy i panowania.
1. Podaj nazwę i czas powstania dokumentu.
2. Jakie zobowiązania nakładała szlachta na króla.
3. O jakich kompetencjach sejmu Rzeczypospolitej w XVI wieku wspomina dokument.