Treść zadania

czy troska o losy ojczyzny jest dla każdego człowieka wartością najwyższą?
Rozważ problem i uzasadnij swoje stanowisko, wykorzystując wnioski z analizy
załączonego fragmentu powieści Henryka Sienkiewicza Pan Wołodyjowski.
Odwołaj się także do postaw dwóch innych bohaterów literackich.

Nastała chwila milczenia, którą przerwał mały rycerz:
– Baśka! – rzekł – słuchaj no, Baśka…
– Co, Michałku?
– Bo prawdę rzekłszy; okrutnie nam dobrze ze sobą i tak myślę, że gdyby jedno z nas poległo, to
by drugie bez miary tęskniło.
Basia doskonale zrozumiała, że mały rycerz mówiąc: „gdyby jedno z nas poległo” zamiast:
„umarło” – siebie miał na myśli. Przyszło jej do głowy, że on może nie spodziewa się wyjść
żywym z tego oblężenia, że chce ją oswoić z tym terminem, więc straszne przeczucie ścisnęło jej
serce i złożywszy ręce rzekła:
– Michale, miej miłosierdzie nad sobą i nade mną!
Głos małego rycerza był nieco wzruszony, choć spokojny.
– A widzisz, Baśka, że nie masz słuszności – rzekł – bo tak wziąwszy tylko na rozum, cóż to jest
to życie doczesne? Przez co tu kark kręcić? Komu tu będzie dostatkiem smakować szczęśliwość
i kochanie, kiedy wszystko kruche jako zeschła gałęź, co?
Lecz Basia poczęła się trząść z płaczu i powtarzać:
– Nie chcę, nie chcę, nie chcę!
– Jak mi Bóg miły, tak nie masz słuszności – powtórzył mały rycerz. – Ot, uważasz, tam
w górze, za onym cichym miesiącem, jest kraina wiekuistej szczęśliwości. O takiej to mi gadaj!
Kto się na tamtą lewadę dostanie, ten dopiero sobie odsapnie, jakby po długiej drodze – i pasie
się spokojnie. Jak na mnie termin przyjdzie (a to przecie żołnierska rzecz), zaraz sobie powinnaś
powiedzieć: „Nic to!” Po prostu powinnaś sobie powiedzieć: „Michał odjechał, prawda, że
daleko, dalej jak stąd na Litwę, ale nic to! bo i ja za nim podążę.” Baśka, no, cicho, nie płacz!
Które pierwsze odjedzie, to drugiemu kwaterę przygotuje – i cała sprawa. Tu przyszło na niego
jakby widzenie rzeczy przyszłych, bo oczy podniósł ku miesięcznemu blaskowi i tak dalej mówił:
– Co to doczesność! Dajmy, że ja już tam będę, aż tu ktoś puka do niebieskich podwoi. Święty
Piotr otwiera; patrzę ja: kto? moja Baśka! Rety! o! to dopiero skoczę! o! to dopiero zakrzyknę!
Miły Boże! słów w gębie brak! I nie będzie płakania, jeno wieczne wesele, i nie będzie pogan ni
armat, ni min pod murami, jeno spokój i szczęśliwość! Ej, Baśka, pamiętaj: nic to!
– Michale, Michale! – powtarzała Basia.
I znowu nastała cisza, przerywana tylko odległym monotonnym dźwięczeniem kilofów. Wreszcie
Wołodyjowski ozwał się:
– Baśka, zmówimy sobie teraz pacierz.
I te dwie dusze, czyste jak łzy, poczęły się modlić.
W miarę jak odmawiali pacierze, spływał na oboje spokój, a potem zmorzył ich sen
i usnęli aż do pierwszego brzasku.
Pan Wołodyjowski odprowadził następnie Basię […], na odchodnym zaś rzekł jej:
– Pamiętaj, Baśka: nic to!
H. Sienkiewicz, Pan Wołodyjowski, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1974