Treść zadania

1. Zaznacz w tekście Naruszewicza peryfrazy. Wyjaśnij je, a następnie określ ich rolę w utworze. Zwróć uwagę na pierwsze trzy strofy wiersza.
2. W jaki sposób Naruszewicz wyraża swój entuzjazm dla mocy ludzkiego rozumu? Zaznacz odpowiednie fragmenty wiersza. O jakich nowych wynalazkach i odkryciach poeta wspomina?
3. W jakich okolicznościach powstał wiersz?
4. Które z następujących określeń najlepiej oddają nastrój wiersza?
/patos/powaga/ironia/radość/entuzjazm/zaskoczenie/duma/.
5. Wykaż, że utwór Naruszewicza jest odą.


"BALON"

Gdzie bystrym tylko Orzeł polotem
Pierzchliwe pogania ptaki.
A gniewny Jowisz ognistym grotem
Powietrzne przeszywa szlaki,

Niezwykłych ludzi zuchwała para,
Zwalczywszy natury prawa,
Wznawia tor klęską sławny Ikara
I na podniebieniu już stawa.

Nabrzmiały kruszców zgorzałym duchem*,
Krąg lekkiej przodkuje łodzi,
Los dla niej rudlem*, nici łańcuchem,
Z wiatrami za pasy chodzi.

Już im te złotą wyniosłe pychą
Mocarskich siedlisk ogromy
W gruzów nikczemnych potrząskę* lichą
Wzrok przeistoczył poziomy.

Król, wódz, senator, kmieć pracowity,
Czy rządzi, czy ryje ziemię,
W błahych się zlepkach czołga ukryty,
Jak drobne robaczków plemię.

W strumyk dziecinnym palcem na stole
Z kilku kropel zakreślony,
Ledwo się sączy na tym padole
Nurt szumnej Wisły, zmieniony.

Gminie*, ku rzadkiej zbiegły zabawce,
Jakież ci cuda mózg kryśli?
Ty sobie roisz czary, latawce*:
Filozof inaczej myśli.

Choć się natura troistym grodzi
Ze stali murów opasem,
Rozum człowieczy wszędy przechodzi,
Niezłomny pracą i czasem.

Tymi on wsparty, bory wędrowne*
Burzliwym morzom poruczył,
Wydarł z otchałni kruszce kosztowne
I skakać głazy nauczył*.

Zbywają dzikiej mocy żywioły
Pod jego dzielnym rozkazem,
Leniwe woda opuszcza doły*,
A góry ścielą się płazem.

Tego się styru w pogodnej porze
Gdy ujął mężny Sarmata,
Choć go opuścił i wiatr i zorze,
Już wolniej sobie polata.

Wszystko zwyciężysz, łódko szlachetna*,
Na ciosy przeciwne twarda;
Statek twój sława uwieczni świetna
Chlubniej niż podróż Blancharda*.