Treść zadania

Fragment I
Psychika zbrodniarza Odziany był tak licho, że niejeden, nawet otrzaskany z biedą, w dzień krępowałby się wyjść na ulicę w takich łachmanach. Skądinąd, dzielnica była tego rodzaju, że nie łatwo byłoby zaskoczyć tu kogokolwiek swym strojem. Bliskość placu Siennego, obfitość lokali wiadomego autoramentu, ludność przeważnie rękodzielnicza i rzemieślnicza, stłoczona w tych śródmiejskich petersburskich, ulicach i zaułkach – niekiedy urozmaicały ogólną panoramę takimi typami, że naprawdę trudno się było zdziwić na widok takiej czy owakiej figury. Ale w duszy młodzieńca nagromadziło się tyle zaciekłej pogardy, że mimo swa drażliwość, czasem bardzo jeszcze młodocianą, najmniej się wstydził swych łachmanów właśnie na ulicy. Inna sprawa, gdy trafiał na znajomych albo dawnych kolegów, z którymi w ogóle nie lubił się spotykać… A jednak gdy jakiś pijak, którego nie wiadomo po co i dokąd wieziono ulicą w ogromnym wozie, zaprzężonym w ogromnego wałacha, nagle zawołał na niego w przejeździe: „Hej, ty niemiecki kapeluszniku!”, i zaryczał na całe gardło, wskazując na niego – młodzieniec zatrzymał się znienacka i kurczowo schwycił się za kapelusz. Był to kapelusz wysoki, okrągły, zimmermanowski, ale znoszony do szczętu, wyrudziały, w dziurach i plamach, bez ronda, szkaradnie zgnieciony z jednego boku. Lecz młodzieńca ogarnął nie wstyd, tylko zupełnie inne uczucie, przypominające przestrach. - A co, czy nie wiedziałem! – mamrotał spłoszony – właśnie tak myślałem! To już najgorsze! Przecie jakieś takie głupstwo, jakiś najzwyklejszy drobiazg może pokrzyżować cały zamiar! Tak, ten kapelusz zanadto rzuca się w oczy… Jest śmieszny i dlatego rzuca się w oczy… Przy takich łachmanach jak moje musze koniecznie mieć kaszkiet, choćby jakiś stary naleśnik, a nie to czupiradło. Nikt takich nie nosi, gotowi o mile zauważyć, zapamiętać… Grunt, że potem sobie przypomną, no i masz poszlakę. Tu trzeba możliwie najmniej rzucać się w oczy… Drobiazgi, drobiazgi są najważniejsze!… Bo te drobiazgi gubią zawsze i wszędzie”.
Pytania do fragmentu I
2. Opisz plac Sienny, w okolicy którego mieszka Rodion.
3. Wypisz z tekstu wszystkie określenia charakteryzujące wygląd Raskolnikowa.
4. Jaki jest stosunek Rodiona do społeczeństwa?
5. Jakie stany wewnętrzne przeżywa bohater? Fragment II Sposób myślenia Człowiek jest podły, do wszystkiego przywyka! Zamyślił się. - A jeżelim zełgał? – zawołał nagle mimo woli – jeżeli w rzeczywistości człowiek nie jest podły… człowiek w znaczeniu ogólnym, w znaczeniu całego rodzaju ludzkiego… w takim razie cała reszta – to zabobony, wymyślone strachy, i nie istnieją żadne nieprzekraczalne granice, i nie powinny istnieć! […] Zrazu – ale to już dawno było – zajmowało go jedno pytanie: dlaczego prawie wszystkie zbrodnie tak łatwo wychodzą na jaw i zostają wytropione? Dlaczego tak wyraźnie znać ślady wszystkich prawie zbrodniarzy? Stopniowo doszedł do wielorakich i ciekawych wniosków. Był zdania, że główna przyczyna tkwi nie tyle w materialnej niemożliwości ukrycia zbrodni, ile w samym zbrodniarzu, to sam zbrodniarz – prawie każdy – w chwili przestępstwa ulega jakiemuś upadkowi woli i rozwagi, których miejsce zajmuje wprost fantastyczna, dziecięca lekkomyślność w tym właśnie momencie, gdy najkonieczniejsza jest rozwaga i przezorność, Był przekonany, że to zaćmienie rozwagi i upadek woli ogarnia człowieka jak choroba, rozwija się stopniowo i osiąga swój punkt szczytowy na krótko przed dokonaniem zbrodni; trwa w niezmienionej postaci w samej chwili zbrodni i pewien czas po niej, zależnie od jednostki; po czym mija, jak mijają inne choroby. Kwestii zaś: czy to choroba rodzi zbrodnię, czy też samej zbrodni, na mocy właściwej jej natury, zawsze towarzyszy coś w rodzaju choroby – nie czuł się jeszcze na siłach rozstrzygnąć. Wysunąwszy takie wnioski zawyrokował, że jemu osobiście, w tej jego sprawie nie mogą się przytrafić takie objawy chorobowe; że rozwaga i wola będą mu służyły nieodstępnie przez cały czas spełniania tego, co zamierzał, i to wyłącznie z tej racji, że jego zamiar – „nie jest zbrodnią.”
Pytania do fragmentu II
1. Co Raskolnikow sądzi o ludziach? Swoją opinię poprzyj cytatem.
2. Jaki są wyraża Rodion na temat moralnych granic postępowania?
3. Jaki problem nurtuje bohatera? Co go dręczy?
4. Do jakich wniosków dochodzi Raskolnikow na podstawie własnych rozważań?
5. Co różni Rodiona od większości zbrodniarzy? Wskaż tę cechę bohatera.