Zamknij

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies. Więcej szczegółów w naszej polityce prywatności.

Treść zadania

buuuu4444

Mikołaj Rej

Zadanie jest zamknięte. Autor zadania wybrał już najlepsze rozwiązanie lub straciło ono ważność.

Najlepsze rozwiązanie

  • 0 0

    Mikołaj Rej, ur. 1505r. w Żórawnie (Żurawnie) pod Haliczem, zm. 1569r. prawdopodobnie w założonym przez siebie Rejowcu (Chełmskie), poeta, prozaik,dramatopisarz. Urodził się w zamożnej rodzinie szlacheckiej na Rusi, dokąd jego ojciec przeniósł się z Nagłowic. Po wstępnej edukacji wyruszył do Krakowa. Studiował w Akademii Krakowskiej, ale już po roku wrócił do Żórawna. Lata młodzieńcze spędził w nieograniczonej swobodzie na wsi ; polował, łowił ryby - upajał się światem natury. W 1525r. ojciec wysłał Reja na dwór magnacki Andrzeja Tęczyńskiego. Był to w życiu Reja moment przełomowy: zdobywał tam przede wszystkim ogładę towarzyską, uczył się literatury, stylistyki i ortografii. Został sekretarzem Tęczyńskiego. To właśnie tam, na dworze, powstały jego pierwsze próby literackie.

    Rej niebawem opuścił dwór i powrócił na Ruś. Po śmierci ojca pozostał na wsi. Wkrótce (1531r.) się ożenił z Zofią Kościeniówną z Sędziszowa (siostrzenicą arcybiskupa lwowskiego). Dużo pisał. Zwolennik idei reformacji, dość szybko (ok. r. 1541 lub 1548) przeszedł na kalwinizm. Stał się gorliwym działaczem religijnym. Prowadził też bujne życie polityczne: nie opuścił -jak pisał poeta, działacz reformacyjny Andrzej Trzecieski - "żadnego sejmu, zjazdu ani żadnej koronnej sprawy". Zapewne kilkakrotnie piastował urząd poselski. Za granicę
    nie wyjeżdżał nigdy, z czego był dumny. Prowadził życie towarzyskie, a i w domu swym zaznał szczęścia.
    Znał blaski i cienie ziemiańskiego żywota. Był ruchliwy, jowialny, dowcipny, otwarty wobec ludzi. Humor przepajał jego naturę. Ale bywał też porywczy, kłótliwy, skąpy, bezwzględny i skłonny do pieniactwa. Ceniono go jednak powszechnie, również jako pisarza rozsmakowanego w polszczyźnie. Tak go przedstawia późniejsza legenda. Rej utrzymywał kontakty z dworem królewskim; od Zygmunta I Starego (l546r.), a potem również Zygmunta II Augusta (l564r.), otrzymał wieś w dożywocie. Łaska królewska stanowiła poniekąd nagrodę za to, co wnosił Rej swą twórczością do polskiej kultury. Rej to wielki samorodny talent, "genialny samouk", który rozwijał rodzimy, "swojski" nurt polskiego odrodzenia.

    Twórczość Reja, powstała na pograniczu epok, zawiera różne idee. Z dawnej, średniowiecznej tradycji przejął Rej sposób traktowania literatury jako dziedziny moralistyki społecznej, stąd pisma Reja mają przeważnie charakter dydaktyczny. Nowa, i znamienna dla odrodzenia, była jednak u Reja świadomość ważnej roli pisarza w społeczeństwie, jego specjalnej misji, posłannictwa. Zgodnie z tymi założeniami konsekwentnie wyrażał Rej swe myśli w języku polskim. Wiązało się to z żywym wówczas nurtem dyskusji o języku i imitacji (przetwarzaniu dawnych wzorów) we wczesnym humanizmie włoskim. Niechętny estetyzmowi, imitowaniu łacińskich wzorów, Rej opowiadał się za językiem narodowym jako naturalnym środkiem ekspresji. Celowo nawet udawał prostaczka, niechętnego kunsztownej łacinie. Urzeczywistniając swój program edukacji narodu, ukazywał osobliwą harmonię człowieka i natury. Wielbił też człowieka naturalnego, a taki Polak powinien mówić po polsku! To przesądzało sprawę. Refleksja o języku wpisała się w całą filozofię życiową pisarza i jego świat wartości. Etyka Reja odwoływała się do koncepcji antycznych (filozof grecki Platon), ale łączyła je z ujęciem chrześcijańskim. Wartością naczelną stała się cnota: prawość, sumienie, "cześć" (honor), stałość umysłu, a także moc zsyłana na człowieka przez Boga. Cnota oraz kształcenie umysłu i charakteru wiodą człowieka ku doskonałości. W ideale tym (zawartym w nakreślonym przez Reja wizerunku ziemianina) kryje się humanistyczne umiłowanie człowieka w całej jego pełni i bogactwie. Jest to wyraźny ślad lektury twórczości niderlandzkiego filozofa i filologa Erazma z Rotterdamu. Rej znał pisma sławnego w całej Europie humanisty i nawiązywał do jego koncepcji etycznych.

    Wczesne utwory Reja są mało znane; wiele spośród nich zaginęło, inne zachowały się we fragmentach.
    Pisał pieśni religijne i różne dialogi. Dialog jest jednym z najczęstszych gatunków wypowiedzi w pismach Reja. Poetyckim dialogiem jest Krótka rozprawa między Trzema osobami, Panem, Wójtem a Plebanem (1543), wydana pod pseudonimem Ambrożego Korczboka Rożka, otwierająca dojrzałą twórczość Reja. Jest ona utworem wybitnym. Liczne są w niej odwołania (najczęściej aluzyjne) do rzeczywistości pozaliterackiej. Bogaty język Krótkiej rozprawy..., jędrny, plastyczny, świetnie odtwarza ówczesną mowę potoczą, jej koloryt i odcienie stylistyczne. Krótka rozprawa... porusza najbardziej aktualne tematy polityczne, religijne i obyczajowe: pogoń za urzędami świeckimi, przekupne sądownictwo, brak stałego systemu obronnego, ciężary chłopskie (choćby czynsze i dziesięciny), "zbytki" szlachty (w piciu, strojach, hazardzie), nadużycia duchowieństwa. Obecna jest tu wstrząsana ruchem egzekucyjnym i reformacyjnym Polska renesansowa.
    Ona sama zresztą - jako Rzeczpospolita (alegoria częsta w literaturze humanistycznej ) - "narzekając mówi" o rozlicznych udrękach i kłopotach polskiego życia. Uczestnicy dialogu ( Pan, Wójt, Pleban) zostali trafnie zróżnicowani, zwłaszcza - dosadnie scharakteryzowany - śmiały i krewki Wójt.
    Z pozoru ostro się spierają, naprawdę jednak spokojnie i z namaszczeniem formułują swe myśli. W finale utworu nie oni też, lecz Rzeczpospolita wyrazi (biadając nieco) końcową refleksję. Krótka rozprawa..., wzorowana na niemieckich dialogach protestanckich, nie jest jednak owocem dojrzałej reformacji, lecz raczej szlacheckiego antyklerykalizmu. Atakuje więc duchowieństwo (próżne, tępe, wyrachowane), ale nie podważa dogmatów teologicznych.
    W każdej bowiem sferze życia - politycznej, obyczajowej, religijnej - chodzi autorowi o poprawę sytuacji, reformę, " odnowę ", ale w istniejących strukturach.
    Krótka rozprawa... to utwór o wielkich wartościach artystycznych. Decyduje o tym nie tylko język, lecz także celna ironia, werwa satyryczna, a wreszcie nieodparty komizm. Jest to głównie komizm sytuacji w serii świetnie odmalowanych scenek obyczajowych, jak choćby odpustu, gdy w kościele "kury wrzeszczą, świnie kwiczą, na ołtarzu jajca liczą". Niejednokrotnie scenki te - polowanie, jarmark - zamieniają się w maleńkie opowiastki o żywej i barwnej fabule. Wszystko to czyni z Krótkiej rozprawy...nie tylko ciekawy utwór publicystyczny (lub moralistyczny), lecz także cenny obraz obyczajów.

    W dojrzałym okresie twórczości Reja powstały też utwory dramatyczne. Kupiec (1543,wyd. l549) sięga do łacińskiego dramatu niemieckiego humanisty
    i protestanta Th. Naogeorgusa Mercator, seu Iudicium (1540, Kupiec, czyli sąd) i łączy założenia estetyki odrodzenia z tradycją moralitetu. Utwór nosi podtytuł Kształt a podobieństwo sądu Bożego Ostatecznego. Bohater, prosty i zwykły człowiek - staje po śmierci przed sądem Bożym i zdaje tam rachunek z całego życia. Za niemieckim tekstem (dziełem luteranina) wypowiada Rej myśl, że sama wiara i łaska wystarczą do zbawienia. Są to poglądy znamienne dla luteranizmu.
    Żywot Józefa z pokolenia żydowskiego, syna Jakubowego, rozdzielony w rozmowach person, który w sobie wiele cnót i obyczajów zamyka (1545) sięga do różnych tradycji gatunkowych: misterium, moralitetu, komedii. Pewne fragmenty utworu nawiązują do łacińskiego dramatu humanisty niderlandzkiego C. Crocusa Comoedia sacra cui titulus Joseph (1536, Komedia święta, która ma tytuł Józef). Bohaterem jest Józef z biblijnej Księgi Rodzaju, sprzedany przez zawistnych braci do Egiptu i tam kuszony przez żonę Putyfara. Żywot Józefa... w inscenizacji K. Dejmka był z powodzeniem wystawiony w Łodzi (1958) i Warszawie (1965).
    Po odrzuceniu części tekstu utwór ten przekształcił się w dramat interesujący dla nowoczesnego odbiorcy. Kolejnym utworem Reja z tego okresu jest Psałterz Dawidów ( ok. 1546, tłumaczenie tekstu łac.), ciekawy przykład prozy artystycznej.

    W późnym okresie twórczości Reja przeważały dzieła poetyckie. Wyjątek stanowi Postylla (1557), popularny zbiór kazań. Rej przedstawia się tu jako wielki zwolennik reformacji. Wyróżnia się zwłaszcza pełne werwy polemicznej kazanie " przeciwko odpustom a wymysłom dni świętych". Do najwybitniejszych dzieł Reja należy poemat Wizerunek własny żywota człowieka poczciwego (1558). Stanowi przeróbkę utworu Zodiacus vitae (1531, Zodiak Życia) włoskiego humanisty
    i wolnomyśliciela (bliskiego ideom platonizmu) zwanego Palingeniusem. Jest opowieścią alegoryczną o młodzieńcu, który wędruje po świecie w poszukiwaniu cnoty i "poczciwej" wiedzy o życiu. Wielbi on rozum i ład moralny, a gardzi próżnością tego świata, bogactwem, "zbytkiem". W rozmowach z mędrcami greckimi - spotyka Epikura, Sokratesa, Platona, Arystotelesa - kształtuje się znamienny dla Reja ideał człowieka poczciwego. Człowiek ten jest wolny i niezależny
    ("zwolna myśl - rozkosz "), pędzi skromny, zacny, cichy żywot w rodzinnym gronie i na własnym gospodarstwie. Platońska inspiracja staje się pod piórem Reja ziemiańskim ideałem "złotej mierności", zapowiadając jego ostatnie utwory. Sztuka pisarska Reja sięga tu wysoko. W wielu opisach - plastycznych, sugestywnych (Zioła, czyli ogród Epikura, Srogość śmierci) - ujawnia Rej prawdziwe mistrzostwo. Wizerunek... porównywano (Trzecieski) do Boskiej komedii Dantego.
    Jest on bowiem rozległym traktatem etycznym o życiu godziwym.

    Źwierzyniec (1562) to utwór odmienny - duży zbiór epigramatów. Są to wizerunki wielu sławnych postaci historycznych i mitycznych (cesarz rzymski Tyberiusz, biblijny Samson, król Zygmunt August, królowa Bona i in.), które uosabiają określone modele zachowań - zacnego władcy, dobrego sługi, zbożnego prostaczka. Znajdują się tu również portrety wybitnych pisarzy: Jana Kochanowskiego i... samego Reja. Są też wiersze o rozmaitych urzędach: sędziego, hetmana, biskupa czy (zjadliwie opisanego) papieża, są bajki zwierzęce. Źwierzyniec sięga do dawnej tradycji, umiejętnie ją przetwarzając. Istotą jego jest myślenie emblematyczne. Do tekstu dołączone zostały ryciny; Źwierzyniec stanowi zatem syntezę słowa i obrazu. W zwięzłych i celnych epigramatach Rej objawia się w pełni jako moralista. Ostatnią część tomu stanowią Figliki.
    Są to zabawne anegdoty, facecje, fraszki, pełne pogodnego humoru i nieodpartego komizmu, choć bywa on rubaszny, nieprzyzwoity. Rej sięgał często do wzoru Biernata z Lublina, a jako twórca polskiej fraszki stał się prekursorem Kochanowskiego.

    Ostatnim dziełem Reja jest niejednorodny gatunkowo traktat Źwierciadło (1568). Podsumowuje on tu swoje poglądy na człowieka i świat, rozwijając popularną
    w czasach odrodzenia formułę gatunkową Źwierciadła [łac. speculum], czyli wizerunku jako wzoru moralnej doskonałości człowieka. Wizerunek, obok dialogu, to najczęstsza w twórczości Reja konstrukcja wypowiedzi. Wypływa ona z figuralnego (obrazowego) sposobu myślenia pisarza. Źwierciadło składa się z kilku autonomicznych części. Pierwszą i najważniejszą stanowi Żywot człowieka poczciwego, pisany prozą. Jest to - w zamierzeniu autora - pełny i wzorcowy obraz życia ludzkiego. Opisany tu "człowiek poczciwy" to szlachcic, ziemianin, postać swojska i bliska ówczesnemu czytelnikowi. Żywot... jest bowiem po trosze polemiką z Dworzaninem polskim Ł.Górnickiego. Rej przedstawia wiek młodzieńczy, dojrzały i starość swego bohatera. Opisuje jego wychowanie. Powinno być ono zgodne z przyrodzonymi cechami dziecka (jego osobowością), musi też mu zapewnić wszechstronny rozwój, zarówno fizyczny, jak i umysłowy. Trzeba zdobywać mądrość, ale nie tylko z ksiąg ( choć wiele "rozkoszy dają"), także z potocznego doświadczenia, bacznej obserwacji, znajomości obyczajów. Zdrowy rozsądek określa tu poglądy Reja, niechętnego wiedzy abstrakcyjnej jako obcej codziennemu życiu. Najważniejsza jest "cnota - wielka królowa", a znaleźć ją można tylko w ziemiańskim stanie. Toteż "dojrzałe życie poczciwego człeka" toczy się na wsi. Kreśli Rej wielką pochwałę rozkoszy wiejskich, opisuje rozsądny ożenek i stateczny szlachecki żywot. Przedstawia też obraz kultury szlacheckiej i barwny poradnik gospodarowania. Kolejne tezy Reja (np. "Przysmaki domowe nie kosztowne") ilustruje - zgodnie z prawami narracji perswazyjnej ogromne bogactwo przykładów. Starość człowieka poczciwego powinna być stateczna: wypełniać ją ma stoickie, spokojne i ufne oczekiwanie śmierci oraz wyroków Boga. Los ludzki podda się trwaniu i przemijaniu, czyli Bogu jako wiecznej pewności, więc zyska nadzieję. Żywot ... jest dziełem filozoficznym: epicką panoramą zjawisk i malowidłem świata. Świat bowiem (prawie kalwińsko pojęty) jest znakiem Boga i jego porządku: oto dom bycia, w którym odnajdzie się człowiek, by radośnie obcować z istnieniem. W skład Źwierciadła wchodzą też trzy cykle wierszy, Apoftegmata (rozmowy - rozprawy zaprawiane dowcipem i aforyzmami) i przejmujące Żegnanie z światem.

    Twórczość Reja zdumiewa swym bogactwem. Rej jest mistrzem opisu: widział świat niesłychanie plastycznie, wielorako (spostrzegając ogromną liczbę ludzi, zwierząt, przedmiotów). Nazwano go Brueglem polskiej literatury, gdyż miał fenomenalną wyobraźnię malarską. Porównywano go nie tylko z Erazmem z Rotterdamu, lecz także z pisarzami francuskimi F. Rabelais'm i M. de Montaigne'em.

Rozwiązania

  • malwinka3210

    Pochodził z rodziny ziemiańskiej, był synem Stanisława i Wilhelminy z Głogowskich, bratankiem działacza politycznego i ziemianina Mieczysława. Egzamin dojrzałości zdał w Gimnazjum Św. Anny w Krakowie, w latach 1883-1888 studiował prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim, dochodząc do tytułu doktora praw. Odbył roczną służbę w armii austriackiej, przypuszczalnie uzyskał również wykształcenie rolnicze. Posiadał dobra ziemskie w powiecie pilzneńskim i rohatyńskim; w Przyborowiu prowadził doświadczalne pole hodowlane ziemniaków, w Głowaczowej gorzelnię.

    Zaangażował się w działalność samorządową i gospodarczą. Był członkiem Towarzystwa Gospodarskiego we Lwowie (jako reprezentant oddziału rohatyńskiego), wiceprezesem i prezesem Rady Powiatowej w Pilźnie, prezesem Towarzystwa Rolniczego w Dębicy. Należał także do Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego we Lwowie i szeregu innych organizacji, był aktywny w działaniach charytatywnych (m.in. ufundował szkoły w Głowaczowej i Chotowej). W 1908 wstąpił do Polskiego Stronnictwa Ludowego, kierowanego przez Jana Stapińskiego; z ramienia PSL uzyskał w 1911 mandat poselski do austriackiej Rady Państwa, gdzie należał do Koła Polskiego. Cieszył się poważaniem Wincentego Witosa, ale inni działacze, m.in. Józef Putek, wskazywali na arystokratyczne pochodzenie Reya i podejrzewali go o sprzyjanie endekom. W 1914 był w gronie działaczy, którzy przeszli do opozycji względem Stapińskiego i powołali nowe stronnictwo – PSL "Piast"; zasiadał w Radzie Naczelnej tego ugrupowania do 1919. Po konflikcie z biskupem tarnowskim Leonem Wałęgą Mikołaj Rey złożył mandat poselski w czerwcu 1914, ale kontynuował działalność w Kole Polskim. Głosował m.in. za wnioskiem Włodzimierza Tetmajera na temat powstania wolnej Polski, zjednoczonej i z dostępem do morza (16 maja 1917). W 1914 ofiarował 50 tysięcy koron na Legiony Polskie.

    Wspólnie z Tetmajerem (z którym był zaprzyjaźniony) został wydelegowany przez PSL "Piast' na konferencję pokojową w Paryżu po zakończeniu I wojny światowej i wszedł w skład Komitetu Narodowego Polskiego. Rey pełnił w polskiej delegacji funkcję jednego z ekspertów ds. politycznych i dyplomatycznych. Po 1919 nie prowadził działalności politycznej. Działał w Towarzystwie "Własna Strzecha" i kontynuował działalność charytatywną. Został pochowany w Straszęcinie.

    Ogłosił kilka broszur o tematyce społecznej, m.in. Sprawa agrarna (1897), Kwestia bytu własności większej w naszym kraju (1901), na łamach "Przyjaciela Ludu" ukazywały się również jego wystąpienia poselskie. W 1924 opublikował wspomnienia Założenie "Piasta". W dziesięcioletnią rocznicę (ze wstępem Włodzimierza Tetmajera), a w 1928 Memoriał gen. Tadeusza Rostworowskiego w sprawie granic wschodnich (z własnym wstępem, na łamach "Czasu").

Podobne zadania

highte POMOCY!!!!! BARDZO KROTKA ALE INTERESUJACA BIOGRAFIA MICHALA ANIOLA I Przedmiot: Język polski / Liceum 2 rozwiązania autor: highte 1.6.2010 (22:31)
odlot mam napisać biografie romantycznego poety tylko ze to nie ma być biografia od Przedmiot: Język polski / Liceum 2 rozwiązania autor: odlot 13.10.2010 (14:19)
Ezzik Krótka Charakterystyka/Biografia króla Polski " Zygmunt III Przedmiot: Język polski / Liceum 2 rozwiązania autor: Ezzik 8.2.2011 (19:45)
Marzena1986 krótka biografia Jana Kasprowicza Przedmiot: Język polski / Liceum 2 rozwiązania autor: Marzena1986 16.3.2011 (13:37)
Nieznany BIOGRAFIA WALDEMARA PAWLAKA. chodzi o to zeby bylo ladnie i Przedmiot: Język polski / Liceum 2 rozwiązania autor: Konto usunięte 21.9.2011 (23:49)

Podobne materiały

Przydatność 70% Biografia Archimedesa

Archimedes
urodzony około 287 r. p. n. e., zmarł ok. 212 r. p. n. e., grecki fizyk, matemayk i wynalazca, jeden z najwybitniejszych uczonych starożytności. Zajmował się różnymi dziedzinami nauki, m. in. hydrostatyką, arytmetyką, geometrią, astronomią, mechaniką, optyką.

Jak głosi legenda, Hieron II, król Syrakuz zamówił dla siebie koronę z czystego złota....

Przydatność 85% Biografia Lenina

Włodzimierz Lenin - właściwe nazwisko Uljanow - urodził się w , 1870 roku , a zmarł w 1924 roku . Założył partię bolszewicką . Lenin był synem inspektora szkolnego . Ukończył gimnazjum , a następnie studiował prawo na uniwersytecie w Kazaniu . Brał udział w wystąpieniach antycarskich za co został aresztowany i usunięty z uczelni , a studia ukończył jako ekstern wydziału...

Przydatność 70% Mrożek - biografia.

Sławomir Mrożek, pseudonim Damian Prutus, dramatopisarz, prozaik, satyryk, urodził się 29 czerwca w 1930 roku w Borzęcinie. Absolwent gimnazjum im. Nowodworskiego w Krakowie już w 1950 roku odniósł pierwszy sukces, otrzymując nagrodę „Szpilek” za swe żarty rysunkowe, od 1953 systematycznie publikował cykle satyrycznych rysunków. Dzięki nim, a także pełnym komizmu...

Przydatność 55% Biografia Rembrandta

Rembrandt Harmensz van Rijn 1606-69, holenderski malarz, rysownik i grafik, jeden z największych twórców w dziejach sztuki; 1620-23 uczył się u J. van Swaneburga w Lejdzie i u P. Lastmana w Amsterdamie; w młodzieńczym okresie lejdejskim powstały gł. obrazy o tematyce biblijnej i portrety; cechuje je drobiazgowy sposób malowania, koloryt złożony z odcieni srebrzystych,...

Przydatność 65% Biografia Archimedesa

Archimedes urodził się w Syrakuzach w 287 r.p.n.e. i tam rozwijał działalność naukową. Początkowe nauki pobierał u swego ojca astronoma Fidiasza; studiował również w Aleksandrii, gdzie nawiązał kontakty z uczniami Euklidesa i utrzymywał też z nimi naukową korespondencję przez całe życie. Część jego dzieł zachowała się. Wiadomo również, że Heraklidos napisał jego...

0 odpowiada - 0 ogląda - 2 rozwiązań

Dodaj zadanie

Zobacz więcej opcji